واژه زمان

تجربه شهریار عیوض‌زاده از گذر زمان

خلاصه مطبوعاتی از گزارش دبیرکل از اجرای دستور کار ۲۱

شهریار عیوض‌زاده

UNITED NATIONS

خلاصه مطبوعاتی از گزارش دبیرکل از اجرای دستور کار ۲۱

برای اجلاس جهانی محیط زیست ژوهانسبورگ ، آفریقای جنوبی ۲۶ آگوست تا ۴ سپتامبر ۲۰۰۲

در راستای آماده سازی برای اجلاس جهانی محیط زیست ، دبیر کل سازمان ملل آقای کوفی عنان یک گزارش ۶۳ صفحه ای منتشر ساخته است که به تحلیل پیشرفت در زمینه اجرای دستور کار ۲۱ در طول دهه گذشته می پردازد . دستور کار ۲۱ همان برنامه جهانی در جهت توسعه پایدار می باشد که در سال ۱۹۹۲ در کنفرانس زمین در شهر ریودو ژانیرو برزیل به تصویب رسید .این گزارش روند های اقتصادی ، اجتماعی و زیست محیطی را در طول ده سال گذشته ارزیابی کرده و پیشنهاداتی را بدین مضمون ارائه می کند که چگونه جامعه جهانی به گونه ای حقیقی، تلاش هایش را در راه تحقق اهداف بر نهاده در دستور کار ۲۱ بسیج نماید. آنچه که در پی می آید خلاصه ای از این گزارش است.

 

دستور کار ۲۱ و توسعه پایدار

طرحی خوب و اجرایی بد

محیط زیست جهان هنوز بسیار شکننده است و راه کارهای حفاظت آن بسیار ناکافی اند. پیشرفت ها در راستای ریشه کنی فقر در کشورهای در حال توسعه اندک بوده است و جهانی سازی نتوانسته اکثریت مردم دنیا منتفع سازد.

 

تلاشهایی که در راستای ارتقای توسعه انسانی و معکوس سازی روند تخریب محیط زیست ، در طی دهه گذشته انجام پذیرفته به طور کل ثمر بخش نبوده است. اندک بودن منابع و کمبود میل سیاسی و مشی هایی انسجام نایافته و پاره پاره و همچنین الگوهای همچنان جاری و ساری تولید و مصرف گزافه ، همه وهمه دست به دست هم داده اند تا موجب عقیم ماندن تلاشی هایی شوند که در این راستا انجام پذیرفته یعنی در راستای اجرای توسعه پایدار و یا توسعه ای که در آن، میان خواسته های اقتصادی ، اجتماعی مردمان و توانایی منابع زمین و اکوسیستم در جهت برآورد کنونی و آینده این خواسته ها، توازن باشد.

 

 

با این وجود و به رغم دهه ای بدور از نتایج رضایتبخش ، دستور کار ۲۱ – این موافقت نامه مورد اجماع کنفرانس سال ۱۹۹۲ در ریودو ژانیرو برزیل – هنوز به عنوان دیدگاهی قوی و دراز مدت ، که امروزه روز هم هنوز معتبر می باشد ، باقی مانده است.

 

دنیا در طی این ده سال گذشته از زمان ریو تغییر کرده است همراه با خواسته ها و چالشهایی جدید که مولود جهانی سازیست و همچنین انقلاب اطلاعاتی ، ارتباطی و همچنین شیوع بیماری HIV/ایدز . و هنوز توسعه پایدار گزینه ای امکان پذیر برای دیدگاه تجارت مابانه به بحث توسعه پایدار می باشد.

 

در ماه آگوست دولتمردان به همراهی نمایندگان بخشهای مختلف جوامع در ژوهاسنبورگ در اجلاس جهانی توسعه پایدار گرد هم می آیند .نقطه تمرکز کنفرانس نیرو بخشی مجدد به تعهدات و عزم سیاسی برای به اجرا در آوردن طرحهای اجرایی توسعه پایدار از طریق ابتکاراتیست که هم عملیست و هم مبتنی بر مشارکت.

 

روند های کنونی

اقتصاد

ü دهه ۹۰ دهه ای بود با آشفتگی کمتر نسبت به دهه ۸۰ که در آن اکثریت کشور های جهان در نیمه اول این دهه شاهد رشد اقتصادی بودند . مقدار متوسط رشد تولید ناخالص ملی برای کشور های در حال توسعه به مقدار ۴٫۳ درصد رشد یافت در حالی که این مقدار در دهه ۸۰ برابر ۲٫۷ درصد بود . کشور های توسعه یافته نیز به رشد اقتصادی دست یازیدند که نسبت به دهه گذشته آن یک نزول ۰٫۳ درصدی را نشان می دهد

 

ü ولی همه کشورها منتفع نشده اند.در حالیکه رشد اقتصادی در آفریقا بهبودی اندک را شاهد بوده ، ازدیاد جمعیت این نتیجه را محو کرده است . فاصله بین استاندارد زندگی در آفریقا و دیگر مناطق جهان نیز افزایش یافته است .مناطق دیگری نیز با زوال وضعیت اقتصادی و احتماعی شان در یک اقتصاد در حال گذار ، در طول این مدت همچنین آسیب دیده اند.درحالیکه در دهه ۸۰ این کشور ها رشد اقتصادی با متوسط ۱٫۸ درصد در سال را داشته اند در دهه ۹۰ رشد منفی با متوسط ۲٫۵ در صد را شاهد بوده اند.

 

ü تجارت جهانی در دهه نود شکوفا گشت با صادرات جهانی که رشد متوسط ۶٫۴ در صدی را شاهد بوده و در سال ۲۰۰۰ به رقم ۶٫۳ ترلیون دلار بالغ گشته است. کشور های در حال توسعه نیز در این میان به طور کلی منتفع شده اند و صادرات آنها رشدی ۹٫۶ در صدی سالانه داشته است. ولی آفریقا به طور خاص بهره ای نبرده زیرا که سهمش از تجارت جهانی از مقدار ۲٫۷ درصد در سال ۹۰ به ۲٫۱ در صد در سال ۲۰۰۰ نزول یافته است.

ü جهانی شدن ثابت کرده است که دارای تاثیراتی سخت متغیر است . در حالیکه بسیاری از کشور ها از تزریق سرمایه های خصوصی خارجی بهره بردند جریانهای معکوس سرمایه ، که ابتدا در مکزیک در سال ۱۹۹۵ و سپس آسیای شرقی و دیگر کشورها در سال ۱۹۹۷ رخداد باعث پدیدار شدن بحران های مالی شدند.

ü جریان کمک های رسمی خارجی (ODA) در طول دهه ۹۰ کاهش داشته به گونه ای که از مقدار ۵۸٫۳ میلیارد دلار در سال ۱۹۹۲ به مقدار ۵۳٫۱ میلیارد دلار در سال ۲۰۰۰ کاهش پیدا کرده است.هنگامی که این کمکها را نسبت به تولید ناخالص ملی بسنجیم می بینیم که از مقدار ۰٫۳۵ درصد در سال ۱۹۹۲ به ۰٫۲۲ درصد در سال ۲۰۰۰ نزول کرده است .فقط پنج کشور یعنی دانمارک ، لوکزامبورگ و هلند و نروژ و سوئد به اهداف از پیش تعیین شده برای کمکها که رقمی بالغ بر ۰٫۷ تولید ناخالص ملی در سال ۲۰۰۰ است دست پیدا کرده اند.اکثریت کشورهای کمتر توسعه یافته در مقدار دریافت این کمک ها کاهش ۲۵ درصدی را شاهد بوده اند و همچنین برای ۷ کشور که همگی در آفریقا هستند این رقم برابر ۵۰ درصد کاهش بوده است.

ü جریان سرمایه گذاری مستقیم خارجی به کشورهای در حال توسعه رشدی پایدار داشته است به گونه ای که سهم سرمایه گذاری خالص در کشور های در حال توسعه به رقم بیشینه ۹۱ میلیارد دلار در سال ۱۹۹۴ بالغ گشت که البته در سال ۱۹۹۸ به رقم ۲۵ میلیارد دلار کاهش یافت.البته این کاهش در سالهای ۱۹۹۹ و ۲۰۰۰ اندکی ترمیم شد.

 

ü تخمین یارانه های دولتی در تمامی کشورها در بازه متغییری میان ۶۵۰ ملیون دلار تا ۱٫۵ میلیارد دلار در سال می رسد . حذف این یارانه ها هم به پایداری کمک می کند و هم نیز یک صرفه جویی مالی برای دولتها به شمار می آید.

جمعیت وفقر

ü جمعیت جهان در سال ۲۰۰۰ به رقم ۶ میلیارد نفر رسید که صعودی قابل توجهی از رقم ۲٫۵ میلیارد در سال ۱۹۵۰ و رقم ۴٫۴ میلیارد در سال ۱۹۸۰ داشته است. انتظار می رود که این رقم به عدد ۸ میلیارد در سال ۲۰۲۵ و رقم ۹٫۳ میلیارد در سال ۲۰۵۰ برسد و نهایتا مابین مقادیر ۱۰٫۵ میلیارد و ۱۱ میلیارد ثابت شود. نرخ رشد جمعیت در سال ۱۹۶۵ به بیشینه مقدار خود یعنی ۲ درصد در سال رسید و در حال حاضر رشدی نزولی دارد.

ü آن ۱۵ درصد جمعیت جهان که در کشور های با در آمد بالا ساکنند به تنهایی مسئول ۵۶ درصد مصرف جهانی هستند در حالیکه ۴۰ درصد جمعیت جهان که در کشورهای با درآمد پایین زندگی می کنند فقط مسئول ۱۱ درصد این مصرف هستند .در حالیکه اکثر مردمان مصرفشان این روزه روز بیشتر شده ، هزینه مصرف در یک خانواده متوسط آفریقایی ۲۰ درصد پایینتر از آن چیزی است که ۲۵ سال پیش بوده است.

ü نرخ کلی فقر در کشورهای در حال توسعه که بر مبنای خط فقر درآمد زیر یک دلار در روز تعریف می شود ، از مقدار ۲۹ در صد در سال ۱۹۹۰ به مقدار ۲۳ درصد در سال ۱۹۹۸ کاهش یافت. همچین بر این مبنا ، جمعیت مردمانی که در فقر زندگی می کنند از مقدار ۱٫۳ میلیارد به ۱٫۲ میلیارد کاهش پیدا کرد.

ü پیشرفت های جزئی در راستای کاهش فقر در کشورهای با رشد سریع اقتصادی شرق و جنوب شرقی آسیا صورت پذیرفته و همچنین موفقیتهای مشابهی در آسیای جنوبی و آمریکای لاتین حاصل گردیده است.ولی عملا در کشورهای آفریقایی زیر بیابان صحرا پیشرفتی اتفاق نیافتاده است در حالیکه تقریبا نیمی از جمعیت آنها در فقر به سر می برند.

ü برآورد می شود که در سال ۲۰۲۵ به طور تخمینی ۵۴ در صد جمعیت کشورهای در حال توسعه در مناطق شهری سکونت خواهند داشت. و در حالیکه جمعیت مردمان در حال جابجایی به شهر ها افزایش می یابد تعداد مردمان فقیر شهرها نیز افزایش می یابد. در آفریقا بیش از ۴۰ در صد خانوار شهری در فقر به سر می برند.

ü هنوز حداقل ۱٫۱ میلیارد انسان وجود دارند که از دسترسی به آب آشامیدنی سالم محرومند و هنوز ۲٫۴ میلیارد نفر هستند که سیستم دفع فضولات مناسبی ندارند . البته در طول دهه نود توسعه های مثبتی انجام پذیرفته است بدین صورت که تقریبا ۴۳۸ ملیون نفر در کشورهای در حال توسعه به منابع اب آشامیدنی تصفیه شده دست یافته اند و تقریبا ۵۴۲ ملیون نفر از مردمان مناطق شهری به سیستم دفع فضولات دست پیدا کرده اند. هرچند به دلیل رشد سریع این مناطق تعداد شهرنشینانی که از دستیابی به آب آشامیدنی سالم محرومند به رقم تقریبی ۶۳ ملیون نفر رشد یافته است.

ü بیش از ۸ درصد کودکان کشورهای در حال توسعه هنوز قیل از سن ۵ سالگی جان می سپارند و در بعض کشورهای بسیار فقیر از هر پنج کودک یکی قبل از نخستین سالگرد تولد خویش جان می سپارد.بیش از ۱۱۴ ملیون کودک در سنین دبستان در کشورهای در حال توسعه به مدرسه نمی روند که بیش از ۶۰ درصد این کودکان را نیز دختران تشکیل می دهند.

ü تقریبا ۸۱۵ ملیون نفر از جمعیت جهانی از سو تغذیه رنج می برند که از این تعداد ، ۷۷۷ ملیون نفر آنها در کشورهای درحال توسعه بسر برده و ۷۷ ملیون در کشورهای در حال گذار و ۱۱ ملیون در کشورهای صنعتی. گرسنگی در آسیای جنوبی که بیشترین شیوع را در آن جا داشته در حال کاهش است. در حالیکه در آفریقا تقریبا یک سوم جمعیت آن از سوء تغذیه رنج می برد و تعدادشان نیز در حال افزایش است.

ü وضعیت بهداشتی در دهه نود به طور کلی رشد داشته است ، همچنین میزان متوسط امید یه زندگی رشد داشته و نرخ مرگ و میر نیز رو به کاهش بوده است. در این میان چند موفقیت چشمگیر نیز حاصل شده است از جمله این که بیماری فلج اطفال و چند بیماری واگیر داردیگر عملا ریشه کن شده است هرچند که در بسیاری از کشورهای در حال توسعه وضعیت بهداشتی همجنان به دلیل آب آلوده و سیستم دفع فضولات ناکارآمد ، آلودگی هوا در محیط های سربسته ، مالاریا و دیگر بیماریهای واگیر دار و شیوع بیماری HIV/AIDS در وضع نامناسبی قرار دارد.

ü HIV/AIDS باعث عقب نشینی شاخص امید به زندگی در بعضی کشورها به آمارهای قبل از دهه ۱۹۸۰ رسیده است و در ۹ کشور شاخص امید به زندگی به میزان ۶٫۳ سال کاهش داشته است. رقم مبتلایان به HIV/AIDS بالغ بر ۳۶ ملیون است که ۹۵ در صد از جمعیت آنان در کشورهای در حال توسعه و ۲۵ ملیون نفر از آنان در کشورهای آفریقای زیر صحرای آفریقا زندگی می کنند . بیش از ۱۲ ملیون نفر از مردمان آفریقا به علت ایدز تا کنون جان سپرده ند و ۱۳٫۲ ملیون کودک از این رو یتیم مانده اند.

مدیریت اکوسیستم

ü توسعه و بسط کشاورزی که در پاسخ به نیاز روز افزون به غذا صورت گرفته آثار بس مخربی بر جنگلها ، مراتع و تالاب ها داشته است.پدیده تخریب خاک سالانه حداقل ۲ میلیارد هکتار را در سرتاسر زمین و حدود دو سوم زمینهای کشاورزی موجود را تحت تاثیر قرار می دهد .

ü آب شیرین در بسیاری از کشورها در نتیجه کشاورزی که ۷۰% منابع مورد بهره برداری آب شیرین دنیا را مصرف می کند ،در حال تبدیل به مایعی نایاب است. و این در حالی است که فقط ۳۰ در صد از آب تهیه شده به واقع به مصرف کشاورزی و دام می رسد و بقیه به هدر می رود. این مشکل در حال حاضر در آفریقای شمالی و آسیای غربی حالتی بحرانی به خود گرفته و انتظار می رود که تا سال ۲۰۲۵ دو سوم جمعیت جهان در کشورهایی بسر می برند که مشکل ملایم یا جدی در امر آب دارند. در دو دهه آینده انتظار می رود که ۱۷ درصد آب بیشتر برای تهیه خوراک در کشورهای در حال توسعه نیاز باشد و مصرف کلی آب ۴۰ درصد افزایش پیدا کند.

ü بیش از ۱۱۰۰۰ گونه در حال انقراض هستند و ۸۰۰ گونه نیز به علت از دست دادن زیستگاههای خود نابود شده اند . ۵۰۰۰ گونه دیگر نیز بالقوه در حال انقراض هستند مگر آنکه در جهت معکوس سازی رشد منفی جمعیت آنها اقداماتی انجام پذیرد.

ü در بیش از یک چهارم مناطق ماهیگیری در دنیا صید بیش از اندازه شده است و نیمی از آنها در حال بهره برداری با ظرفیت کامل هستند .صید صاحلی در مناطق آتلانتیک شمالی و بعضی مناطق اقیانوس آرام به حد اکثر ظرفیت بهره برداری خود رسیده است .فقط یک در صد از مناطق اقیانوسی دنیا مناطق حافظت شده هستند و یا جزو مناطق صید ممنوع به حساب می آیند.

ü جنگلهای طبیعی به سرعت در حال تبدیل به زمینهای کشاورزی یا انواع دیگر زمینها هستند و نرخ جنگل زدایی در دهه نود رقم تخمینی بالغ بر ۱۴٫۶ ملیون هکتار در سال بوده است که باعث نابودی ۴ درصد از جنگلهای دنیا در طول دهه گذشته بوده که بیشتر هم در کشورهای در حال توسعه اتفاق افتاده است.نرخ خالص جنگل زدایی در آفریقا و آمریکای جنوبی بیشترین مقدار را داشته . مناطقی هم در میان کشورهای توسعه یافته و یا در حال توسعه وجود داشته کهجنگل کاری مجدد انجام گرفته است.این جنگل کاری مجدد نرخ تخمینی ۵٫۲ ملیون هکتار در سال داشته که شامل مناطقی است که رویش مجدد طبیعی جنگل بر روی زمین های کشاورزی رها شده رخ داده و یا جنگل کاری مصنوعی بر آنها انجام شده است.

ü از بیش از نیمی از چوب استفاده شده در جهان به عنوان سوخت استفاده می شود و ۹۰ در صد این مصرف نیز در کشورهای در حال توسعه است. مقدار جرم زنده (biomass) چوب در جنگلهای دنیا نیز در حال کاهش است که این مورد باعث کاهش ظرفیت جنگلها برای تعدیل در تغیرات آب و هوایی می باشد.

ü بیش از ۲۷ درصد تپه های مرجانی دنیا به واسطه تاثیرات مستقیم انسانی و یا تغیرات آب و هوایی از میان رفته اند و تخمین زده می شود در صورتی که هیچ اقدام اصلاحی انجام نپذیرد ۳۲ درصد دیگر نیز از لحاظ کارکرد عملا در عرض سی سال آینده تخریب خواهند شد

ü انتشار موادی که باعث سوراخ شدن لایه ازن می شوند به مقدار بیشینه خود رسیده است و اکنون در حال کاهش است . مصرف کلی کلروفلروکربن ها از مقدار تقریبی ۱٫۱ ملیون تن در سال ۱۹۸۶ به مقدار ۱۵۶ هزار تن در سال ۱۹۹۸ کاهش یافته است.

ü مصرف جهانی سوخت های فسیلی به مقدار ۱۰ در صد از سال ۱۹۹۲ تا سال ۱۹۹۹ افزایش یافته که مصرف سرانه در میان کشورهای توسعه یافته بیشترین مقدار را داراست . در این کشورها به طور متوسط ۶٫۴ تن معادل نفتی از این نوع سوخت ها را به طور سرانه در خلال سال ۱۹۹۹ مصرف کرده اند که این مقدار ده برابر مقدار مصرف در کشورهای در حال توسعه است. انتشار جهانی گاز کربن در طی سالهای ۱۹۶۵ تا ۱۹۹۸ دوبرابر شده است که بالغ بر رشد متوسط ۲٫۱ درصدی در هر سال می شود.

ü بیشترین افزایش در میزان مصرف انرژی در صنعت حمل نقل انتفاق افتاده است که ۹۵ درصد انرژی مورد استفاده در آن از سوختهای نفتی حاصل می شود. انتظار می رود که مصرف انرژی در این بخش سالانه برای کشورهای توسعه یافته رشدی ۱٫۶ درصدی داشته باشد و این رقم برای کشورهای در حال توسعه رشدی برابر ۳٫۶ درصد باشد.همچنین انتظار می رود انتشار گاز دی اکسید کربن در این بخش شاهد رشد۷۵ درصدی در خلال سالهای ۱۹۹۷ تا ۲۰۲۰ باشد.

ü بیش از ۲ میلیارد نفر از مردمان ساکن در کشورهای در حال توسعه متکی بر سوخت های سنتی جرم زنده هستند (biomass energy ) هستند که این سوخت ها شامل موارد هیزم ،مدفوعات حیوانی و بازمانده های محصولات کشاورزی می شوند.

چگونه اجلاس جهانی توسعه پایدار می تواند تغییری ایجاد کند:

یک طرح ده قسمتی برای عمل

با در نظر گرفتن وضعیت جهانی و روندهای در حال ظهور و پدیده جهانی شدن ، ما محتاج قدم هایی عملی برا ی پیشرفت در دستور کار توسعه پایدار هستیم.انتظار این است که اجلاس جهانی توسعه پایدار به جای این که مکانی برای انجام مذاکره یا انجام مذاکره مجدد بر روی گروه دیگری از اصول باشد ، گردهمایی باشد که در آن مشارکان مختلف از بخشهای مختلف جامعه برنامه هایی برای عمل و پروژه هایی با اهداف قابل دست یابی در یک چارچوب زمانبندی واقع نگرانه تعیین کنند . از این رو و در راستای تمرکز تلاشها برای دست یابی به نتایج قابل دست یافت ، گزارش دبیر کل یک طرح ده قسمتی برای اجرا ارائه می کند.

ü جهانی شدن را در راستای توسعه پایدار در خدمت بگیرید.منافع جهانی شدن به گونه ای نامتوازن تقسیم شده است و مردمان فقیرترین کشورهای جهان از قافله عقب مانده اند.در میان راهکارهایی که پیشنهاد می شود حذف یارانه های بر هم زننده تجارت و دستیابی بهینه به محصولات و خدمات کشورهای در حال توسعه در کشورهای توسعه یافته مخصوصا در زمینه هایی همچون کشاورزی و نساجی از جمله موارد هستند.

ü ریشه کنی فقر و بهبود معیشت در مناطق شهری و روستایی .تعداد بسیاری از مردمان بسیار فقیر در مناطقی زندگی می کنند که از لحاظ اکولوژیکی تحت فشار جدی است. در راستای بهبود وضعیت و فرصتها برای مردمان فقیر می بایست که تلاش صورت پذیرد از جمله از طریق واگذاری زمین ، معیشت پایدار ، اعتبار مالی ، آموزش ، بهسازی کشاورزی و همچنین سعی در کمینه کردن زباله و تشویق به بازیابی مجدد.

ü تغییر الگوهای ناپایدار تولید و مصرف که شامل است بر مواردی از جمله افزایش بهره وری انرژی به چهار برابر در عرض دو تا سه دهه آینده ، بالا بردن مسئولت مشارکتی و ایجاد مشوق هایی برای محصول تمیزتر.

ü توسعه بهداشت از طریق دست یابی سالم و از لحاظ مالی منطقی به آب شیرین ، کاهش سرب موجود در بنزین و بهبود کیفیت هوای داخل محیطهای سر بسته.

ü ایجاد دسترسی به انرژی و بهبود بهره وری انرژی از طریق توسعه و کاربرد انرژی های تجدید شونده و تکنولوژیهای با بهره وری انرژی بالا و تغییر الگوهای ناپایدار مصرف انرژی.

ü مدیریت اکوسیستم و تنوع زیستی بر طبق اصول پایدار به گونه ای که مشکلات صید دریای بیش از حد و بهره برداری ناپایدار از جنگل و آلودگی های دریای با منشاء خشکی را پاسخ گو باشد

ü بهبود مدریرت منابع آب شیرین و تنظیم توزیع عادلانه منابع آبی.

ü تهیه منابع مالی از طریق افزایش در کمکهای رسمی توسعه و سرمایه گذاری بخش خصوصی و انتقال و به اشترک گذاشتن تکنولوژی های همساز با محیط زیست.

ü پشتیبانی از توسعه پایدار در آفریقا از طریق برنامه های جدید و گسترش یافته ای که یه ساخت موسسات و سیستمهایی منجر شود که پاسخگوی مشکلات در زمینه گرسنگی ، بهداشت و حفاظت محیط زیست و مدیریت منابع باشند.

ü تقویت حاکمیت بین المللی برای توسعه پایدار در جهت ارتقاأ یک راهکار منسجم جهانی که جایگزین راهکار نا منسجم کنونی باشد.

 

تهیه شده توسط دفتر اطلاعات عمومی سازمان ملل DPI

ژانویه ۲۰۰۰ DPI / 2244

 

ترجمه‌ی شهریار عیوض‌زاده

 

 

ارسال دیدگاه!



پیام



واژه زمان © 2007.

ساخته شده توسط Rodrigo آماده شده برای وردپرس فارسی و فارسی سازی شده توسط علی ایرانی.

WordPress